Sigmund Freud is de voornaamste persoon van het hedendaags psychotherapeutische gebeuren, in die mate dat het verhaal dat hij vertelt over het menselijke gedrag vele andere verhalen betreffende hetzelfde thema grondt.
*
Sigmund Freud is een neuroloog die het over de energie heeft die ons allen bezielt. Hij noemt ze libido, levensenergie. Hoe dichter Freud bij de dood zal staan, hoe meer hij het zal hebben over een antagonistische energie dat ons, als het ware, stilaan uit elkaar rafelt en klaar maakt om te sterven.
Die levensdrang heeft te maken met onze verlangens en behoeften. Krijgen we de mogelijkheid niet om er in zekere mate aan te voldoen, dan ervaren we frustratie, en dan zal men de energie die ervoor vrijkwam moeten onderdrukken. Die opgekropte energie zal dan gaan dienen voor wat anders.
Het kan ten dienste worden gesteld van nobele idealen. Men noemt dat proces de sublimatie. Maar het kan evenwel aangewend worden voor het realiseren van minder sublieme dingen. Of men kan de opgestapelde energie tegen zichzelf gebruiken … doet men dit lichamelijk, dan noemt men dit somatisatie.
Dit zijn enkele van de rare dingen die men doet met de levensenergie – het, als het ware, pervers gebruik maken van die energie – dat eigenlijk dient om te verwezenlijken waar men naar verlangt, en om ons te behoeden van de in ons wakende doodsdrang.
*
Sigmund Freud – de psycholoog – heeft het tevens over het onbewuste gedeelte van onszelf. Over dat gedeelte van ons waar we niets van afweten.
Ik spreek liever over dat gedeelte van ons dat denkt, maar waarover niet wordt of niet kan worden « na-gedacht » … sociale en kulturele factoren komen in aanmerking bij het aldan niet nadenkbaar maken van bepaalde zaken.
*
Daar komt nog bij dat op een bepaald moment van zijn auto-analyse en die van zijn patienten Sigmund Freud – de man –, net als de beoefenaars van het Fin’Amor in de late Middeleeuwen in het franse Languedoc, en net als de indische tantristen in de vijfde eeuw, tot de bevinding komt dat het seksuele aan de basis ligt van het menselijke reilen en zijlen … wat een groot gedeelte van zijn collega’s hem nooit zullen vergeven !
*
Voeg dáár aan toe dat Sigmund Freud een prakticus is die konkreet zijn brood verdient met het dagelijks behandelen van neurotici, en dat het zijn patienten zijn die erin zullen slagen om hem te laten begrijpen dat ze wensen dat er naar hen wordt geluisterd, en dat hij dat zal doen …
… dat hun woord de daad is dat hen van hun frustraties en van de pijn die zij veroorzaken zal verlossen … wat hem tot de uitvinding zal leiden van de talking cure dat psychoanalyse noemt : plaats maken voor de uitdrukking van het woord … neurotici moeten kunnen praten en hun discours moet tevens aanhoord worden …
… temeer dat Sigmund Freud zal willen begrijpen wélke woorden achter ons lijden verborgen liggen. Zo zal wat niet mag worden gezegd daar toelating voor krijgen, en wat niet kan worden gezegd « tussen de lijntjes » begrepen worden : het zal er worden uitgeänalyseerd !
*
Welnu, breng de libido, het energetische systeem, het onbewuste, de seksualiteit en de talking cure samen en meng ze door elkaar … en je bekomt een lang en ingenieus verhaal dat het « mens zijn » op freudiaanse wijze uitlegt.
*
Niemand kan beweren dat wat Sigmund Freud ons heeft verteld helemaal strookt met de waarheid. Wel kan worden gezegd dat zijn bevindingen « waar-schijnlijk » zijn – dat het zeer dikwijls aldus werkt – en daar zullen we het eigenlijk mee moeten doen.
En dat geldt niet enkel voor wat Sigmund Freud of andere psychologen ons te vertellen hebben, maar ook voor wat iedereen ons zal trachten te « be-wijzen » – weze het in name van de ware godsdienst of de objectieve wetenschap.
Volgens mij is « waar-schijnlijk » al wat voorkomt uit « na-gedachtenissen ». Het gaat om vertellingen – ‘t zij, het opnieuw vertellen of samentellen van iets …
… het bijeenplaatsen van woorden en feiten die ze alle schijn geven van wat voor het reële zal worden gehouden, rekening houdende met een welbepaalde sociale en kulturele kontext.
*
Op de thematiek van wat voor waar kan worden gehouden zullen we konstant terugkomen in die mate dat het onder andere dát is wat de essentie van onze praktijk van Analytische Life Coach zal uitmaken.